2016/06/07

Edoskitzaileak

Euskal Herriko lanbideak entzuterakoan, burura gauza asko etortzen zaizkigu, baina ba al dakizue zer ziren edoskitzaileak ?Antzinan,ama batzuek haurra galtzerakoan  esnea soberan zuten ,horregatik, beste haur batzuei ematen zieten.Bestalde, norbaitek ezagutzen du,umeari esnea eman baino lehen desinfektatzeko prozedura?Eta zer lekutan zeuden edoskitzaileak? Gaur egun, ez dira existitzen ,orain beste metodo batzuk erabiltzen dira.Hori guztiaz gain, ba al dakizue zer eta nolakoan ziren osatitiak?Eta hauek jartzeko prozesua ? Osatitiak, edoskitzaileak bezala ,gaur egun ez dira berdin erabiltzen.Garai horietan ere,txoperak erabiltzen ziren ,haurrari titia kendu nahi zitzaionean .Ezagutzen al dituzue azten hauek ? Eta nola jartzen ziren? Galdera guzti hauen erantzuna jakin nahi baduzue jarrai ezazu irakurtzen oso interesgarria da eta!!!




Edoskitzileak

Antzinan ama batzuek,normalki haurra galtzen zutenak ,esnea soberan izaten zuten eta horrek bular hanpadura sortzen zien.Arazo hori konpontzeko, beste haur batzuei esnea ematen zieten eta horren truke dirua irabazten zuten.Bestalde,herri batzuetan edoskitzailea izateko parrokoaren baimena behar izaten zuten.  


Emakume hauek lan hau egin baino lehen, umearen ahoa desinfektatu egin behar zuten, honi infekzioak ekiditeko.Lehenengo, Cognacakerarekin, ahoa garbitu egin  behar izaten zioten umeari,normalean horzgabeak baitziren .Lan hau egiteko ospe txarra izaten zutenez ,askotan nahiko era klandestinoan egin behar zuten.


Edoskitzailea ez da  bakarrik Euskal Herriko ofizio bat, esate baterako, Kataluinian asko  egon  ziren 1930eko hamarkadan.



  
Gaur egun, amak haurrari bularra eman nahi badio, baina haurrak esnea xurgatzeko arazorik badu, esnea ateratzeko tresnak erabiltzen dira, edo bestela,  tresnak erabili beharrean, haur helduago bat erabiltzen da , indar handiago baitu xurgatzeko.






Osatitiak

Emakumeak edoskitzerakoan ,titiburuetan erroitzak izaten zituzten eta horrek min asko egiten zien ,horregatik  estalki antzeko bat sortu zuten eta horrek mina gutxitzen zien .

Osatitiak titare bat baino handixeagoak ziren  eta titiburuan jartzen ziren ,alde batetik, erroitz gehiago ez ateratzeko eta beste aldetik, emakumeak erditu ostean izaten zituzten  zauriak sendatzeko.


Osatitiak egiteko ,  argizari hutsa erabiltzen da, eta ez goma edo silikona.Prozesu artisaua,hots etxean egindakoa, eta  modu erraz batean erabiltzen da;hala ere, eskarmentu  handiak behar dira,moldeak,nahasketak eta formak egiteko ,horrela denbora luzeagoan behar bezala erabili ahal dira.

“Osatiti” eman zaion izena da,alegia, bere benetako izena “titiak osatzekoa” da, erabilerari erreferentzia eginez.




Txoperak

Haurrari titia kendu nahi zitzaionean ohikoa zen bularrean substantzia mingots bat ematea,alegia piperrautsa edo  piperbeltz mina , gazta mingarra ,eta batzuetan zakur edo etxe hegazti baten gorotzak ,honi txopera esaten zitzaion


Jartzeko prozesua oso erreza  zen; hala, amaren titian olio pixka batekin bustita substantziak mingots batzuk jartzen ziren.Hauek,  bentosa bat egiten zuten .
Normalen txoperak erabiltzen zirenean umeak bost edo sei hilabete izaten zituen .


Garai haietan beste motatako txoperak egiten ziren , egurrezko 30mm diametrokoak ziren  , horiek egiteko era ezberdinetako tornuak erabili eta hiru pausotan  egiten ziren :
Lehenengo hoztu egin behar ziren ,ondoren heldu eta azkenik tornua landu egin behar zen .

Txopera hauek bakarrik 1934-1935ean saldu ziren



iruzkinik ez:

Argitaratu iruzkina